Lakierowanie czy olejowanie drewna i sklejki – jaką metodę zabezpieczenia wybrać?
Spis treści
- Lakierowanie drewna i sklejki – trwała i odporna powłoka
- Olejowanie drewna – naturalny wygląd i dotyk
- Kolory i wykończenia – lakiery, oleje i bejce
- Aplikacja lakierów i olejów – techniczne aspekty
- Konserwacja lakierowanych i olejowanych powierzchni
- Jaką metodę zabezpieczenia drewna wybrać?
Zarówno drewno lite, jak i sklejka, pomimo różnic konstrukcyjnych, zbudowane są z tego samego surowca – naturalnego drewna. Po zakończeniu wszelkich prac obróbkowych, takich jak cięcie, szlifowanie, frezowanie czy wiercenie, konieczne jest ich zabezpieczenie. Pozostawienie niezabezpieczonej powierzchni drewna powoduje jej podatność na migrację wody do wnętrza oraz z wnętrza materiału, co skutkuje odkształceniami, spękaniami, pęcznieniem oraz kurczeniem się.
Dodatkowo surowe drewno niezwykle łatwo się brudzi – zanieczyszczenia wnikają w głębokie warstwy struktury, co uniemożliwia ich usunięcie bez agresywnego, głębokiego szlifowania. Zabezpieczenie powierzchni pozwala również nadać jej estetyczny wygląd – możemy uzyskać mat, połysk, a także zastosować lakiery lub oleje barwiące na wybrany kolor.
Lakierowanie drewna i sklejki – trwała i odporna powłoka
Lakierowanie to proces pokrywania powierzchni drewna lub sklejki warstwami bezbarwnej, lub kolorowej powłoki ochronnej, która, szczelnie zamyka powierzchnię materiału. Lakier utwardza się, tworząc twardą, odporną na ścieranie i zarysowania strukturę, skutecznie zabezpieczając powierzchnię przed zabrudzeniami i uszkodzeniami mechanicznymi.
Powierzchnie zabezpieczone tą metodą są również mniej podatne na działanie wilgoci. W zależności od potrzeb można stosować lakiery bezbarwne, barwiące, przezierne lub kryjące. Popularne techniki aplikacji to lakierowanie natryskowe (w przemyśle lub produkcji seryjnej) oraz mniej wydajna aplikacja manualna pędzlem lub wałkiem.
Proces lakierowania zazwyczaj obejmuje kilka warstw. Pomiędzy aplikacjami powierzchnię należy przeszlifować lub zmatowić, co poprawia przyczepność kolejnych warstw. Efekt finalny może być matowy, półmatowy lub błyszczący, zależnie od zastosowanego lakieru.
Olejowanie drewna – naturalny wygląd i dotyk
Olejowanie to metoda impregnacji drewna i sklejki polegająca na aplikacji dedykowanych olejów w głębokie warstwy struktury materiału. Olej nie tworzy zamkniętej powłoki na powierzchni, lecz zabezpiecza drewno od wewnątrz przed wilgocią i zabrudzeniami. Choć nie chroni tak skutecznie przed zarysowaniami jak lakier, to pozostawia drewno „naturalnym” w odbiorze – widocznym, wyczuwalnym i oddychającym.
Olejowane powierzchnie wyglądają bardzo naturalnie, a użycie olejów barwiących lub pigmentowanych pozwala uzyskać odcienie, uwydatniając widoczności usłojenia. Najczęściej olejowanie wykonuje się manualnie, przy pomocy wałków lub specjalnych padów z włókien. Po wyschnięciu pierwszej warstwy powierzchnię należy zmatowić i nałożyć kolejną, by zapewnić optymalną ochronę.
Lakier vs olej – najważniejsze różnice
| Cecha | Lakierowanie | Olejowanie |
|---|---|---|
| Zabezpieczenie przed wilgocią | Bardzo dobre | Dobre |
| Odporność mechaniczna | Wysoka (zarysowania, ścieranie) | Niska do średniej |
| Wygląd powierzchni | Gładka, zamknięta, mat/połysk | Naturalna, otwarta |
| Dotyk | Powłoka – wyczuwalny film | Drewno „naturalne w dotyku” |
| Aplikacja | Natrysk lub wałek | Manualna ( wałek, pad, szmatka) |
| Regeneracja/konserwacja | Całkowite szlifowanie powłoki | Punktowa naprawa, uzupełnianie |
| Kolory i pigmentacja | Możliwe pełne krycie | Tylko przezierne/półprzezierne |
Kolory i wykończenia – lakiery, oleje i bejce
Lakiery i oleje występują w różnych wariantach kolorystycznych. Lakiery mogą być bezbarwne, barwione, przezierne lub kryjące. Użycie lakieru w jednolitym kolorze pozwala niemal całkowicie zakryć naturalny wzór drewna.
Olej z pigmentem natomiast nadaje delikatny odcień, pozostawiając widoczne słoje i strukturę drewna.
Bejce to osobna kategoria preparatów barwiących, które nakłada się przed zastosowaniem lakieru. Pozwalają one na wzmocnienie koloru drewna bez utraty jego naturalnego wyglądu. Im więcej warstw bejcy, tym gęstszy i ciemniejszy kolor.
Aplikacja lakierów i olejów – techniczne aspekty
Zarówno lakiery, jak i oleje wymagają najczęściej wielowarstwowej aplikacji. Lakierowanie przemysłowe najczęściej odbywa się natryskowo, olejowanie zazwyczaj manualnie. Każdą kolejną warstwę nanosi się po odpowiednim czasie schnięcia poprzedniej warstwy, zgodnie z zaleceniami producenta.
Bardzo istotne jest zmatowienie lub delikatne przeszlifowanie powierzchni między warstwami, co umożliwia lepsze wiązanie kolejnych powłok oraz pozwala uniknąć efektu podnoszenia się włókien drewna. Szlifowanie wykonuje się drobnoziarnistym papierem ściernym lub wełną stalową.
Konserwacja lakierowanych i olejowanych powierzchni
Powierzchnie lakierowane są trwalsze, ale ich konserwacja jest bardziej inwazyjna. Aby odnowić taką powierzchnię, należy zeszlifować cały stary lakier, oczyścić powierzchnię i na nowo nanieść wszystkie warstwy.
W przypadku oleju możliwa jest konserwacja miejscowa. Wytarte fragmenty można zmatowić papierem ściernym o drobnej gradacji i od razu nanieść nową warstwę oleju. Dla najlepszego efektu warto zaaplikować 2-3 cienkie warstwy, umożliwiające ponowną penetrację struktury drewna. Olejowanie należy odnawiać co kilka miesięcy lub raz do roku, w zależności od intensywności eksploatacji.
Jaką metodę zabezpieczenia drewna wybrać?
Wybór metody powinien zależeć od oczekiwań funkcjonalnych i estetycznych:
- Lakierowanie sprawdzi się w przypadku dużych powierzchni, narażonych na intensywne użytkowanie, kiedy zależy nam na wysokiej odporności mechanicznej i trwałej, jednolitej powłoce.
- Olejowanie to wybór dla tych, którzy chcą zachować naturalność drewna, widoczność słojów i przyjemność dotyku. Idealne do wnętrz domowych, mebli artystycznych czy powierzchni dekoracyjnych.
W obu przypadkach kluczem do sukcesu jest odpowiednie przygotowanie powierzchni oraz świadomy dobór środka zabezpieczającego, dostosowanego do warunków eksploatacji oraz oczekiwań estetycznych.
Lakierowanie czy olejowanie drewna – FAQ
Co lepiej zabezpiecza drewno: lakier czy olej?
Lakier tworzy na powierzchni twardą, ochronną powłokę, która dobrze zabezpiecza przed wilgocią i uszkodzeniami. Olej natomiast wnika w strukturę drewna i podkreśla jego naturalny wygląd.
Czy olejowane drewno jest odporne na wilgoć?
Tak, olej zwiększa odporność drewna na wilgoć, ale nie tworzy szczelnej powłoki jak lakier. Dlatego powierzchnie olejowane wymagają częstszego odświeżania.
Jak często trzeba olejować drewno?
Zazwyczaj olejowanie wykonuje się co 6–12 miesięcy, w zależności od intensywności użytkowania i warunków atmosferycznych. Powierzchnie zewnętrzne mogą wymagać częstszej pielęgnacji.
Czy lakier zabezpiecza przed promieniami UV?
Tak, wiele lakierów zawiera filtry UV, które chronią drewno przed blaknięciem i degradacją. Wybór odpowiedniego produktu zwiększa trwałość zabezpieczenia.
Czy można połączyć olejowanie i lakierowanie?
Nie zaleca się łączenia tych metod, ponieważ lakier nie trzyma się dobrze na powierzchni wcześniej olejowanej. Najlepiej od początku wybrać jedną, dopasowaną do potrzeb metodę.
